TÜRK KÜLTÜRÜNDE YER-GÖK TASAVVURLARININ FELSEFİ ARKETİPLERİ
E-ISSN: 3108-5377
İbrahim Körpe
PDF OKU
Özet
Bu çalışmada Türk kültüründe yer ve göğe dair tasavvurların dini boyutu ele alınmıştır. Yere atfedilen kutsallığın, içinde yaşanılan meskene ve dağlara atfedilen kutsallıkla ilişkili olduğu iddia edilmiştir. Göğe atfedilen kutsallığın ise Türklerde yaygın olan yayla kültürü ile yakından ilişkili olduğu iddia edilmiştir. Buna göre çalışmada, İslam öncesi dönemde yere atfedilen kutsallığın İslam sonrası dönemde içinde yaşanılan mesken ve yeryüzündeki çeşitli dağlarda devam ettiği, yine İslam öncesi dönemde göğe atfedilen kutsallığın, İslam sonrası dönemde yayla kültüründe devam ettiği iddia edilmiştir. Böylelikle çalışmada, yer ve gök tasavvurlarına atfedilen kutsallığın nesillerdir kesintisiz bir şekilde devam ettiğinin gösterilmesi amaçlanmıştır. İncelemenin odak noktasının Türk kültüründe yer ve gök tasavvurlarının dini boyutu olduğu bu çalışmada ulaşılan ana sonuç ise, yer ve gök tasavvurlarının ve bu tasavvurlara yüklenen derin anlamın, toplumsal bilincin en derinlerine kök saldığı ve bu tasavvurlara güçlü ve etkili bir kült adandığıdır.
Anahtar Kelimeler: Yer, Gök, Tengri, Umay, kültür.
Abstract
This study examines the religious dimension of the conceptions of heaven and earth in Turkish culture. It is claimed that the sanctity attributed to the ground is related to the sanctity attributed to the dwelling and the mountains. On the other hand, it is claimed that the sanctity attributed to the sky is closely related to the highland culture prevalent among Turks. Accordingly, the study argues that the holiness attributed to the ground in the pre-Islamic period continued in the post-Islamic period in the dwelling and various mountains on the earth, and that the holiness attributed to the sky in the pre-Islamic period continued in the highland culture in the post-Islamic period. Thus, the study aims to show that the sacredness attributed to the conceptions of heaven and earth has continued uninterruptedly for generations. The main conclusion of this study, in which the focus of the analysis is the religious dimension of the conceptions of heaven and earth in Turkish culture, is that the conceptions of heaven and earth and the deep meaning attributed to these conceptions are rooted in the deepest parts of the social consciousness and that a strong and effective cult is dedicated to these conceptions.
Keywords: Earth, sky, Tengri, Umay, culture.
Özet
Bu çalışmada Türk kültüründe yer ve göğe dair tasavvurların dini boyutu ele alınmıştır. Yere atfedilen kutsallığın, içinde yaşanılan meskene ve dağlara atfedilen kutsallıkla ilişkili olduğu iddia edilmiştir. Göğe atfedilen kutsallığın ise Türklerde yaygın olan yayla kültürü ile yakından ilişkili olduğu iddia edilmiştir. Buna göre çalışmada, İslam öncesi dönemde yere atfedilen kutsallığın İslam sonrası dönemde içinde yaşanılan mesken ve yeryüzündeki çeşitli dağlarda devam ettiği, yine İslam öncesi dönemde göğe atfedilen kutsallığın, İslam sonrası dönemde yayla kültüründe devam ettiği iddia edilmiştir. Böylelikle çalışmada, yer ve gök tasavvurlarına atfedilen kutsallığın nesillerdir kesintisiz bir şekilde devam ettiğinin gösterilmesi amaçlanmıştır. İncelemenin odak noktasının Türk kültüründe yer ve gök tasavvurlarının dini boyutu olduğu bu çalışmada ulaşılan ana sonuç ise, yer ve gök tasavvurlarının ve bu tasavvurlara yüklenen derin anlamın, toplumsal bilincin en derinlerine kök saldığı ve bu tasavvurlara güçlü ve etkili bir kült adandığıdır.
Anahtar Kelimeler: Yer, Gök, Tengri, Umay, kültür.
Abstract
This study examines the religious dimension of the conceptions of heaven and earth in Turkish culture. It is claimed that the sanctity attributed to the ground is related to the sanctity attributed to the dwelling and the mountains. On the other hand, it is claimed that the sanctity attributed to the sky is closely related to the highland culture prevalent among Turks. Accordingly, the study argues that the holiness attributed to the ground in the pre-Islamic period continued in the post-Islamic period in the dwelling and various mountains on the earth, and that the holiness attributed to the sky in the pre-Islamic period continued in the highland culture in the post-Islamic period. Thus, the study aims to show that the sacredness attributed to the conceptions of heaven and earth has continued uninterruptedly for generations. The main conclusion of this study, in which the focus of the analysis is the religious dimension of the conceptions of heaven and earth in Turkish culture, is that the conceptions of heaven and earth and the deep meaning attributed to these conceptions are rooted in the deepest parts of the social consciousness and that a strong and effective cult is dedicated to these conceptions.
Keywords: Earth, sky, Tengri, Umay, culture.
